Technoniezależność - Historia wersji

Szdowk: /* „Technoniezależność”, cz. 2. */

2022-07-25T16:56:57Z

‎„Technoniezależność”, cz. 2.

Szdowk: /* „Technoniezależność”, cz.3. */

2022-07-25T16:55:00Z

‎„Technoniezależność”, cz.3.

Szdowk: /* „Technoniezależność”, cz.3. */

2019-07-24T12:54:49Z

‎„Technoniezależność”, cz.3.

Szdowk: /* „Technoniezależność”, cz. 1. */

2019-07-21T06:20:53Z

‎„Technoniezależność”, cz. 1.

Szdowk: /* „Technoniezależność”, cz. 1. */

2019-07-21T06:16:18Z

‎„Technoniezależność”, cz. 1.

Szdowk: /* „Technoniezależność”, cz.3. */

2019-06-21T07:53:56Z

‎„Technoniezależność”, cz.3.

Szdowk: /* „Technoniezależność”, cz.3. */

2019-06-20T15:39:20Z

‎„Technoniezależność”, cz.3.

Szdowk: /* „Technoniezależność”, cz.3. */

2019-06-20T14:14:57Z

‎„Technoniezależność”, cz.3.

Szdowk: /* „Technoniezależność”, cz.3. */

2019-06-20T14:14:34Z

‎„Technoniezależność”, cz.3.

Szdowk: /* „Technoniezależność”, cz.3. */

2019-06-20T13:15:39Z

‎„Technoniezależność”, cz.3.

@@ Linia 29: / Linia 29: @@
 Minęło dwadzieścia lat. Mamy rok 2019. Nasza infrastruktura w ogóle od nas nie zależy i nie mamy nad nią kontroli. Jest zbudowana przy użyciu sprzętu i oprogramowania wyprodukowanego przez firmy z jednego kraju w drugim kraju i administrowane przez firmy z trzeciego kraju zatrudniające pracowników z kraju czwartego i kolejnych ;) Nasze dane często są przechowywane i przetwarzane poza granicami Polski. Także te, o znaczeniu strategicznym i innowacyjnym. Nadal mało kto bierze pod uwagę, że ta infrastruktura może nie być bezpieczna i może stać się niedostępna nawet z dnia na dzień… Przy projektowaniu nowych rozwiązań zwykle w ogóle nie jest to brane pod uwagę. I to pomimo tego, że na świecie takie wypadki już się zdarzały – np. po uszkodzeniu światłowodów na dnie Morza Śródziemnego parę lat temu.
-[[File:African undersea cables v44.jpg|400px|right|thumb|Orientacyjna mapa przebiegu kabli światłowodowych dookoła Afryki. W 2013 roku u wybrzeży Egiptu w wyniku działań terrorystycznych przecięto 2 z 3 kabli tam przechodzących. Awaria całkowicie odcięła klientów z Europy korzystających z usług firm z Pakistanu, Indii i z Dalekiego Wschodu. Po paru dniach przywrócono łączność za pomocą połączeń awaryjnych poprowadzonych głównie przez USA. Na naprawę kabli i całkowite usunięcie problemów w komunikacji trzeba było poczekać ponad 2 tygodnie. Źródło: Steve Song - https://www.flickr.com/photos/ssong/23506771662/, CC BY 2.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=49451613 .]]Można postawić pytanie, czy w sytuacji jakiegoś zagrożenia ta infrastruktura w ogóle będzie dostępna? Co będzie, gdy internet na dłuższy czas zostanie odłączony? Gdy będą dostępne tylko połączenia regionalne lub wręcz  na poziomie powiatowym lub gminnym? Np. ile serwerów DNS jest publicznie dostępnych na tak lokalnym poziomie, a ile jest połączeń między-operatorskich? Zero?
+[[File:African undersea cables v44.jpg|400px|right|thumb|Orientacyjna mapa przebiegu kabli światłowodowych dookoła Afryki. W 2013 roku u wybrzeży Egiptu, w wyniku działań terrorystycznych, przecięto 2 z 3 kabli tam przechodzących. Awaria całkowicie odcięła klientów z Europy korzystających z usług firm z Pakistanu, Indii i z Dalekiego Wschodu. Po paru dniach przywrócono łączność za pomocą połączeń awaryjnych, poprowadzonych głównie przez USA. Na naprawę kabli i całkowite usunięcie problemów w komunikacji trzeba było poczekać ponad 2 tygodnie. Źródło: Steve Song - https://www.flickr.com/photos/ssong/23506771662/, CC BY 2.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=49451613 .]]Można postawić pytanie, czy w sytuacji jakiegoś zagrożenia ta infrastruktura w ogóle będzie dostępna? Co będzie, gdy internet na dłuższy czas zostanie odłączony? Gdy będą dostępne tylko połączenia regionalne lub wręcz  na poziomie powiatowym lub gminnym? Np. ile serwerów DNS jest publicznie dostępnych na tak lokalnym poziomie, a ile jest połączeń między-operatorskich? Zero?
 Akurat w wypadku internetu śmiało można powiedzieć, że jego technologia i standardy powstały z myślą o czasowym rozproszeniu lub wyłączeniu wielu węzłów sieci. Były to wymogi wynikające z możliwych zagrożeń, które nadal występują. Które w żaden sposób nie zostały usunięte i nigdy nie będą. Z niedowierzaniem można obserwować jak komercjalizacja powoduje centralizację usług sieci – co jest całkowicie sprzeczne z ideą internetu jako takiego. Jak współcześnie – teraz – różne instytucje, w szczególności te, które powinny dawać przykład i być źródłami technologii i innowacji, rezygnują z własnej infrastruktury. Powierzają ja podmiotom zagranicznym, a ich dane są często przetwarzane i przechowywane poza granicami kraju (np. nasze niektóre wyższe uczelnie tak zrobiły).

@@ Linia 63: / Linia 63: @@
 Jeżeli już zdarzyło się, że „ruscy czegoś nie dali”, to właśnie tam ;) Z pewnego punktu widzenia organizacja ta była jednak dość pożyteczna. Międzynarodowe zespoły ekspertów wykonywały w ramach tej organizacji rozmaite analizy i czasem im wychodziło, że produkcja np. samochodów osobowych w kraju X nie ma żadnego sensu ekonomicznego lub, że kraj Y będzie najlepiej się nadawał do produkcji elektroniki. Można się spodziewać, że po takim oświadczeniu władze takiego kraju X podnosiły krzyk, że jak to, że my, że przodujemy, że coś itd., podczas gdy w kraju Y zacierano ręce.
-[[File:TNZ-tarcza-WP 20190614 002.jpg|400px|right|thumb|Tarcza telefoniczna. Nie wiem czy nasi czytelnicy zwrócili kiedyś uwagę w ilu zagranicznych filmach fabularnych i dokumentalnych z tamtej epoki można zobaczyć aparat telefoniczny wyprodukowany przez RWT. A nawet jeżeli nie cały aparat, to chociaż jakiś produkt lokalny wyposażony w "naszą" tarczę telefoniczną. To dlatego, że RWPG stawiało u nas nie tylko m.in. na przemysł lotniczy i elektroniczny, ale również telekomunikacyjny.]]Zwykle władze lokalne w kraju X nie podejmowały żadnych kroków w kierunku jakiegokolwiek polepszenia sytuacji. Raczej, w celu pokazania „jacy to  z nas chojracy”, sytuację pogarszano inwestycjami, które nigdy miały się nie zwrócić. Inwestycje te finansowano lokalnie, bo nikt w ramach RWPG nie zamierzał komuś dopłacać do „prywatnego” interesu. Przy czym „finansowanie lokalne” często było możliwe tylko dzięki zadłużaniu się w komercyjnych, zachodnich bankach.
+[[File:TNZ-tarcza-WP 20190614 002.jpg|400px|right|thumb|Tarcza telefoniczna. Nie wiem czy nasi czytelnicy zwrócili kiedyś uwagę, w ilu zagranicznych filmach fabularnych i dokumentalnych z tamtej epoki, można zobaczyć aparat telefoniczny wyprodukowany przez RWT. A nawet jeżeli nie cały aparat, to chociaż jakiś produkt lokalny wyposażony w "naszą" tarczę telefoniczną. To dlatego, że RWPG stawiało u nas nie tylko m.in. na przemysł lotniczy i elektroniczny, ale również telekomunikacyjny.]]Zwykle władze lokalne w kraju X nie podejmowały żadnych kroków w kierunku jakiegokolwiek polepszenia sytuacji. Raczej, w celu pokazania „jacy to  z nas chojracy”, sytuację pogarszano inwestycjami, które nigdy miały się nie zwrócić. Inwestycje te finansowano lokalnie, bo nikt w ramach RWPG nie zamierzał komuś dopłacać do „prywatnego” interesu. Przy czym „finansowanie lokalne” często było możliwe tylko dzięki zadłużaniu się w komercyjnych, zachodnich bankach.
 W ogóle można by powiedzieć, że w ramach lokalnego patriotyzmu prace RWPG były regularnie sabotowane przez państwa członkowskie. Na koniec, po zbilansowaniu wszystkich operacji i tak się okazało, że sponsorem całej imprezy był ZSRR. No tak. Blok wschodni nie był dochodową inwestycją, a do istnienia niektórych państw, podobnie jak to ma się teraz w UE, po prostu dopłacano.

@@ Linia 61: / Linia 61: @@
 Zabrakło? Nie do końca. W Moskwie, przy Nowym Arbacie do dziś wznosi się wieżowiec w którym mieściły się biura RWPG. Była to organizacja, która m. in. usiłowała zapanować nad chaosem i rozdrobnieniem przemysłu w bloku państw socjalistycznych.
-Jeżeli już zdarzyło się, że „ruscy czegoś nie dali”, to właśnie tam ;) Z pewnego punktu widzenia organizacja ta była jednak dość pożyteczna. Międzynarodowe zespoły ekspertów wykonywały w ramach tej organizacji rozmaite analizy i czasem im wychodziło, że produkcja np. samochodów osobowych w kraju X nie ma żadnego sensu ekonomicznego lub, że w kraj Y będzie najlepiej się nadawał do produkcji elektroniki. Można się spodziewać, że po takim oświadczeniu władze takiego kraju X podnosiły krzyk, że jak to, że my, że przodujemy, że coś itd., podczas gdy w kraju Y zacierano ręce.
+Jeżeli już zdarzyło się, że „ruscy czegoś nie dali”, to właśnie tam ;) Z pewnego punktu widzenia organizacja ta była jednak dość pożyteczna. Międzynarodowe zespoły ekspertów wykonywały w ramach tej organizacji rozmaite analizy i czasem im wychodziło, że produkcja np. samochodów osobowych w kraju X nie ma żadnego sensu ekonomicznego lub, że kraj Y będzie najlepiej się nadawał do produkcji elektroniki. Można się spodziewać, że po takim oświadczeniu władze takiego kraju X podnosiły krzyk, że jak to, że my, że przodujemy, że coś itd., podczas gdy w kraju Y zacierano ręce.
 [[File:TNZ-tarcza-WP 20190614 002.jpg|400px|right|thumb|Tarcza telefoniczna. Nie wiem czy nasi czytelnicy zwrócili kiedyś uwagę w ilu zagranicznych filmach fabularnych i dokumentalnych z tamtej epoki można zobaczyć aparat telefoniczny wyprodukowany przez RWT. A nawet jeżeli nie cały aparat, to chociaż jakiś produkt lokalny wyposażony w "naszą" tarczę telefoniczną. To dlatego, że RWPG stawiało u nas nie tylko m.in. na przemysł lotniczy i elektroniczny, ale również telekomunikacyjny.]]Zwykle władze lokalne w kraju X nie podejmowały żadnych kroków w kierunku jakiegokolwiek polepszenia sytuacji. Raczej, w celu pokazania „jacy to  z nas chojracy”, sytuację pogarszano inwestycjami, które nigdy miały się nie zwrócić. Inwestycje te finansowano lokalnie, bo nikt w ramach RWPG nie zamierzał komuś dopłacać do „prywatnego” interesu. Przy czym „finansowanie lokalne” często było możliwe tylko dzięki zadłużaniu się w komercyjnych, zachodnich bankach.

@@ Linia 11: / Linia 11: @@
 Ówcześnie w rodzinie RIAD typowo wykorzystywano układy scalone serii „К155”, podczas gdy polscy konstruktorzy wykorzystali serię „SN-74”. Poza korzyściami czysto praktycznymi spowodowało to znaczną ilość problemów organizacyjnych i formalno-prawnych.
-[[File:TNZ-zegar-WP 20190613 005-small.jpg|400px|left|thumb|Przykład elektroniki z urządzenia AGD z początku lat '70. Na zdjęciu US serii К176. To tez układy cyfrowe. Seria К176 od omawianej w artykule serii К155 różni się przede wszystkim tym, czym "na zachodzie" różniły się technologie CMOS i TTL. Cechą wspólną wszystkich układów scalonych serii "К" były metryczne obudowy. Pociągało to za sobą sporo konsekwencji. Pomijając zgodność logiczną lub elektryczną, układy po prostu nie pasowały mechanicznie w miejsca swoich zachodnich odpowiedników.]]Zasady opracowywania urządzeń serii RIAD, a może nawet prawodawstwo ZSRR dopuszczały do wewnętrznego użytku wyłącznie komputery dla których zamienniki podzespołów produkowano na terenie ZSRR. Komputer ЕС-1032 był prawdopodobnie pierwszą konstrukcją nie spełniającą tego wymogu. W tym okresie w ZSRR nie produkowano układów TTL serii „SN-74”. Obydwie serie układów są bardzo podobne i czasem nawet są określane jako sobie odpowiadające. Chyba głównie różnią się wymiarami - rozstawem nóżek: w „К155” jest używany system metryczny(!). Jednak dyskusja na ten temat toczyła się na wyższych poziomach niż „poziom techniczny”. Śmiało można powiedzieć, że były to dyskusje polityczno-światopoglądowe. W końcu, po prawie dwóch latach debat, przy silnych politycznych naciskach, komputer z Elwro został „przyjęty” do rodziny i zezwolono na jego eksploatację. Ale wyłącznie poza granicami ZSRR – oficjalnie nie eksportowano tej maszyny do tego kraju na większą skalę, w szczególności w zastosowaniach poza-naukowych.
+[[File:TNZ-zegar-WP 20190613 005-small.jpg|400px|left|thumb|Przykład elektroniki z urządzenia AGD z początku lat '70. Na zdjęciu US serii К176. To tez układy cyfrowe. Seria К176 od omawianej w artykule serii К155 różni się przede wszystkim tym, czym "na zachodzie" różniły się technologie CMOS i TTL. Cechą wspólną wszystkich układów scalonych serii "К" były metryczne obudowy. Pociągało to za sobą sporo konsekwencji. Pomijając zgodność logiczną lub elektryczną, układy po prostu nie pasowały mechanicznie w miejsca swoich zachodnich odpowiedników.]]Zasady opracowywania urządzeń serii RIAD, a może nawet prawodawstwo ZSRR dopuszczały do wewnętrznego użytku wyłącznie komputery dla których zamienniki podzespołów produkowano na terenie ZSRR. Komputer ЕС-1032 był prawdopodobnie pierwszą konstrukcją w rodzinie komputerów RIAD nie spełniającą tego wymogu. W tym okresie w ZSRR nie produkowano układów TTL serii „SN-74”. Obydwie serie układów są bardzo podobne i czasem nawet są określane jako sobie odpowiadające. Chyba głównie różnią się wymiarami - rozstawem nóżek: w „К155” jest używany system metryczny(!). Jednak dyskusja na ten temat toczyła się na wyższych poziomach niż „poziom techniczny”. Śmiało można powiedzieć, że były to dyskusje polityczno-światopoglądowe. W końcu, po prawie dwóch latach debat, przy silnych politycznych naciskach, komputer z Elwro został „przyjęty” do rodziny i zezwolono na jego eksploatację. Ale wyłącznie poza granicami ZSRR – oficjalnie nie eksportowano tej maszyny do tego kraju na większą skalę, w szczególności w zastosowaniach poza-naukowych.
 No właśnie. W czym rzecz?

@@ Linia 1: / Linia 1: @@
 =„Technoniezależność”, cz. 1.=
-Czytałem ostatnio artykuł [http://www.computer-museum.ru/histussr/es_hist.htm „Исторический обзор семейства ЕС ЭВМ”] В.В. Пржиялковского na stronie [http://www.computer-museum.ru „Виртуальный Компьютерный Музей”]. To ciekawa lektura, opisująca komputeryzację, czy też historię rozwoju komputerów postrzeganą z innego niż zwykle przyjmowany przez nas punkt widzenia. Autor poruszył w tym artykule wiele ciekawych wątków, ale dziś zajmiemy się czymś na wysokim poziomie ogólności. Zacznijmy jednak od informacji o maszynie ЕС-1032.
+Czytałem ostatnio artykuł [http://www.computer-museum.ru/histussr/es_hist.htm „Исторический обзор семейства ЕС ЭВМ”] В.В. Пржиялковского na stronie [http://www.computer-museum.ru „Виртуальный Компьютерный Музей”]. To ciekawa lektura, opisująca komputeryzację, czy też historię rozwoju komputerów postrzeganą z innego niż zwykle przyjmowany przez nas punkt widzenia. Autor poruszył w tym artykule wiele ciekawych wątków. Dziś jednak nie będziemy ich omawiać. Nawiązując do tamtego artykułu zajmiemy się czymś na wysokim poziomie ogólności. Zacznijmy od informacji o maszynie ЕС-1032.
 [[File:R-32 (I197506).jpg|400px|right|thumb|Komputer R-32 (ЕС-1032) - to ta szafa po lewej. Na pierwszym planie widać elektryczną maszynę do pisania pracującą w charakterze terminala, trochę dalej pamięci dyskowe i, w tle, taśmowe. Źródło: Wikimedia https://commons.wikimedia.org/wiki/File:R-32_(I197506).jpg .]]Generalnie chodzi o „nasz” komputer serii RIAD („Ряд”) produkowany przez Wrocławskie Elwro. We wspomnianym artykule jest on opisywany jako wyróżniający się na tle dość dużej rodziny komputerów. U nas w kraju często w literaturze ten komputer traktuje się jako „kukułcze jajo” podrzucone przez „braci”, którego nikt nie chciał opracować i produkować. Tak trochę jak wewnętrzną konkurencję dla Odry 13xx. Natomiast na wschodzie konstrukcja ta była z jednej strony czymś po części kuriozalnym, a po części zupełnie nieosiągalnym, acz pożądanym. Śmiało można powiedzieć, że ЕС-1032 udało się przejść do historii tej rodziny komputerów. Taki stan rzeczy miał parę przyczyn.

@@ Linia 57: / Linia 57: @@
 Często nie zdajemy sobie sprawy, że wiele sprzętów RTV czy AGD produkowanych „za komuny” tak naprawdę było niezwykle kosztowne w produkcji, a ich cena była ustalana odgórnie i niewiele miała wspólnego z kosztem materiałów, wkładem pracy lub amortyzacją inwestycji w badania i technologię. Współcześnie takie produkty były by uznane za wyroby luksusowe, ale ówcześnie częstokroć nikt ich nie doceniał i w konkurencji „pożądania przez klientów” przegrywały nawet z gorszymi w swojej grupie produktami zachodnimi.
-[[File:WiezowiecRWPGwMoskwie.jpg|400px|left|thumb|Wieżowiec siedziby RWPG przy Nowym Arbacie w Moskwie. To tu zapadały decyzje o kierunkach rozwoju przemysłu w krajach członkowskich - decyzje częstokroć ignorowane. Budynek obecnie pełni funkcje ratusza miejskiego. Źródło: Wikimedia https://commons.wikimedia.org/wiki/File:WiezowiecRWPGwMoskwie.jpg , Autor: Foma https://commons.wikimedia.org/wiki/User:Foma .]]Próbowano w przemyśle wprowadzić chociaż odrobinę racjonalności poprzez tworzenie korporacji. U nas nazywały się one „zjednoczeniami”. Chyba wszyscy 40-latkowie i starsi ludzie nadal kojarzą takie nazwy jak „Unitra” „ZREMB”, czy nawet „Polomot”. Tworzenie zjednoczeń odsunęło katastrofę, ale jej nie zapobiegło. Tzn. skala integracji przemysłu, nawet przy pełnym podziale zadań, była zbyt skromna. Małe kraje o rozbudowanym socjalu nie były w stanie udźwignąć ciężaru rewolucji przemysłowej. Czegoś w tym systemie zabrakło.
+[[File:WiezowiecRWPGwMoskwie.jpg|400px|left|thumb|Wieżowiec siedziby RWPG przy Nowym Arbacie w Moskwie. To tu zapadały decyzje o kierunkach rozwoju przemysłu w krajach członkowskich - decyzje częstokroć ignorowane. Budynek obecnie pełni funkcje ratusza miejskiego. Źródło: Wikimedia https://commons.wikimedia.org/wiki/File:WiezowiecRWPGwMoskwie.jpg , Autor: Foma https://commons.wikimedia.org/wiki/User:Foma .]]Próbowano w przemyśle wprowadzić chociaż odrobinę racjonalności poprzez tworzenie korporacji. U nas nazywały się one „zjednoczeniami”. Chyba wszyscy 40-latkowie i starsi ludzie nadal kojarzą takie nazwy jak „Unitra”, „ZREMB”, „Predom”, czy nawet „Polmot”. Tworzenie zjednoczeń odsunęło katastrofę, ale jej nie zapobiegło. Tzn. skala integracji przemysłu, nawet przy pełnym podziale zadań, była zbyt skromna. Małe kraje o rozbudowanym socjalu nie były w stanie udźwignąć ciężaru rewolucji przemysłowej. Czegoś w tym systemie zabrakło.
 Zabrakło? Nie do końca. W Moskwie, przy Nowym Arbacie do dziś wznosi się wieżowiec w którym mieściły się biura RWPG. Była to organizacja, która m. in. usiłowała zapanować nad chaosem i rozdrobnieniem przemysłu w bloku państw socjalistycznych.

← poprzednia wersja		Wersja z 15:39, 20 cze 2019
Linia 73:		Linia 73:

	Tekst przygotował: dr inż. Szymon Dowkontt		Tekst przygotował: dr inż. Szymon Dowkontt
		+
		+
		+	Jeżeli nie zaznaczono inaczej, zdjęcia autora.

@@ Linia 67: / Linia 67: @@
 W ogóle można by powiedzieć, że w ramach lokalnego patriotyzmu prace RWPG były regularnie sabotowane przez państwa członkowskie. Na koniec, po zbilansowaniu wszystkich operacji i tak się okazało, że sponsorem całej imprezy był ZSRR. No tak. Blok wschodni nie był dochodową inwestycją, a do istnienia niektórych państw, podobnie jak to ma się teraz w UE, po prostu dopłacano.
-Wracając do tematu. Mamy dwie różne koncepcje rozwiązania problemu. Jedna to „robimy wszystko sami”, a druga „wszystko kupmy”. Pierwsza stworzona przez inżynierów, a druga przez dyletantów, ew. pragmatyków ;) . Która jest lepsze? Żadna.
+Wracając do tematu. Mamy dwie różne koncepcje rozwiązania problemu. Jedna to „robimy wszystko sami”, a druga „wszystko kupmy”. Pierwsza stworzona przez inżynierów, a druga przez dyletantów, ew. pragmatyków ;) . Która jest lepsza? Żadna.
 We wszystkim trzeba zachować umiar. Obecnie nie wyprodukujemy już sami sprzętu dla całej infrastruktury. Będzie trzeba go kupić. Ale można to robić mądrze, tak aby zachować nad tą infrastrukturą kontrolę. Zapewnić jej naprawialność. Możliwość pracy autonomicznej. Wymusić lokalne przetwarzanie danych. Zadbać, aby sprzęt pracował wielokrotnie dłużej niż pierwotnie zakładano. Ale aby to wszystko zrobić, nie wystarczy zająć stanowisko lub fotel ;) . Trzeba jeszcze znać się na tym, za co się odpowiada. Uczyć się na historii i na błędach innych, a nie własnych. Bo przy obecnym tempie zmian jest już na to za późno.

← poprzednia wersja		Wersja z 13:15, 20 cze 2019
Linia 78:		Linia 78:


−	[[Wydanie ~~2018~~\|Powrót do "Wydania 2019"]]	+	[[Wydanie 2019\|Powrót do "Wydania 2019"]]

	[[category:Felietony]]		[[category:Felietony]]